Η 1η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS από το 1988 με απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Τα χαρακτηριστικά του ιού περιγράφηκαν πρώτη φορά το 1981 στην Αμερική με αφορμή την καταγραφή αυξημένου αριθμού ασυνήθιστων μολύνσεων και επιθετικής μορφής καρκίνου σε άνδρες που είχαν σεξουαλικές επαφές με άνδρες. Σύντομα αναφέρθηκαν περιπτώσεις μετάδοσης του ιού σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών (από χρησιμοποιημένες βελόνες και σύριγγες), ενώ μετέπειτα έρευνες σε γυναίκες που είχαν μολυνθεί, έδειξαν ότι ο HIV μπορεί να μεταδωθεί και μέσω ετεροφυλόφιλης σεξουαλικής επαφής.

Ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) είναι ένας από τους φονικότερους ιούς στην ανθρώπινη ιστορία και δρα καταστρέφοντας προοδευτικά το ανοσοποιητικό σύστημα. Στοχεύοντας στα Τ-λεμφοκύτταρα, τα οποία σχετίζονται με τις αμυντικές λειτουργίες του οργανισμού, καταλήγει να τα μειώσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο οργανισμός πλέον αδυνατεί να ανταπεξέλθει σε λοιμώξεις ή παθήσεις, που δεν εμφανίζονται σε έναν φυσιολογικό και υγιή οργανισμό.

Το AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ή αλλιώς το σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας αποτελεί την κλινική έκφραση της λοίμωξης από τον HIV. Ένα άτομο μπορεί να έχει μολυνθεί από τον ιό, αλλά να μην έχει εκδηλώσει ακόμα AIDS. Ωστόσο, μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε άλλα άτομα και ο ίδιος είναι «HIV οροθετικός».

Ο HIV μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής και πιο συγκεκριμένα όταν το αίμα ή βιολογικά σωματικά υγρά (σπέρμα, κολπικές εκκρίσεις) ενός οροθετικού ατόμου εισχωρήσουν σε ικανή ποσότητα στο άλλο σώμα. Άλλοι τρόποι μετάδοσης είναι με χρήση κοινής σύριγγας (κυρίως για χρήστες ναρκωτικών ουσιών), με μεταγγίσεις μολυσμένου αίματος, με μη επαγγελματικό τατουάζ ή piercing (μη αποστειρωμένες βελόνες), και επίσης μια οροθετική μητέρα μπορεί να μεταδώσει άμεσα τον ιό στο παιδί της κατά τη διάρκεια του τοκετού ή του θηλασμού.

Να θυμάσαι ότι:

  • Ο HIV δεν μπορεί να μεταδοθεί από άλλα βιολογικά υγρά, όπως τα δάκρυα, το σάλιο, ο ιδρώτας ή τα ούρα, εκτός αν αυτά περιέχουν προσμίξεις αίματος.
  • Ο ιός δεν μπορεί να μεταδοθεί από τσιμπήματα εντόμων, καθώς δεν μπορεί να ζήσει για μεγάλο διάστημα σε αυτά, ούτε και να αναπαραχθεί.
  • Η ύπαρξη κάποιου σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος (ΣΜΝ) καθιστά ένα άτομο πιο ευάλωτο στην μόλυνση από HIV.
  • Ο HIV μπορεί να επιβιώσει έξω από το σώμα κάποιες εβδομάδες ανάλογα με την θερμοκρασία του περιβάλλοντος, το ph ή το είδος του υγρού. Γενικότερα ο ιός επιβιώνει περισσότερο σε αρκετά χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ δεν αντέχει τα πολύ όξινα ή αλκαλικά περιβάλλοντα. Επίσης δεν μπορεί να επιβιώσει στο θαλασσινό νερό.
  • Τέλος, ο HIV δεν μπορεί να μεταδωθεί από μορφές απλής κοινωνικής επαφής, όπως το φιλί, η χειραψία, η αγκαλιά, η συνύπαρξη στον ίδιο χώρο ή η χρήση κοινόχρηστων χώρων.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση του HIV γίνεται με απλή αιμοληψία μετά από αίτηση του ίδιου του ατόμου, καθώς δεν περιλαμβάνεται στις γενικές αιματολογικές ή βιοχημικές εξετάσεις. Υπάρχουν επίσης τα τεστ ταχείας ανίχνευσης (rapid tests), που μπορούν να δώσουν ένα αξιόπιστο αποτέλεσμα, εάν το ανοσοποιητικό του μολυσμένου ατόμου έχει ήδη αναπτύξει αντισώματα στον ιό. Η εξέταση μπορεί και συστήνεται να γίνεται και για προληπτικούς λόγους. 

Περιπτώσεις σεξουαλικής επαφής χωρίς προφύλαξη, βιασμού ή σωματεμπορίας, έκθεσης σε πιθανόν μολυσμένο αίμα ή βιολογικά υγρά, κοινής χρήσης σύριγγας ή άλλων εξαρτημάτων για λήψη ουσιών αποτελούν σημαντικό λόγο άμεσης εξέτασης.

Υπάρχει θεραπεία για τον HIV;

Θεραπεία που να εξαλείφει πλήρως τον ιό του AIDS δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και κάποιο προληπτικό εμβόλιο. Όμως υπάρχουν τα αντιρετροϊκά φάρμακα, τα οποία μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά την εξάπλωση του ιού σε νέα κύτταρα και να δώσουν στο άτομο ένα πιο φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής για όσο τα λαμβάνει. Η έγκαιρη και σωστή θεραπεία μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη του aids, ενώ επίσης μειώνονται οι πιθανότητες μετάδοσης του ιού σε άλλο άτομο.

Στην Ελλάδα, βάση των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών, χορηγείται δωρεάν αντιρετροϊκή θεραπεία σε όλα τα άτομα με HIV το ταχύτερο δυνατόν μετά τη διάγνωση.

Σύμφωνα με στοιχεία της Εταιρίας Μελέτης και Αντιμετώπισης του AIDS, τα τελευταία 3 χρόνια τα περιστατικά έχουν σταθεροποιηθεί στα 600-650 άτομα ετησίως, ενώ οι νέες διαγνώσεις αφορούν κατά κύριο λόγο τις ηλικίες 30-39 χρόνων, και ιδίως τους ομοφυλόφιλους άνδρες (περίπου 83%).

Από το 1981 που αναγνωρίστηκε ο HIV μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί πάνω από 35.000.000 θάνατοι λόγω του ιού παγκοσμίως, ενώ ο αριθμός των φορέων φαίνεται να είναι τουλάχιστον διπλάσιος. Στην Ελλάδα ο συνολικός αριθμός των θανάτων απο Aids είναι 2.846.

Πως θα προστατευτούμε;

Η γνώση είναι ο ισχυρότερος παράγοντας, που μπορεί να μας προστατέψει γενικότερα από διάφορες ανεπιθύμητες καταστάσεις. Κατανοώντας τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται ο HIV και γνωρίζοντας καλά τον σύντροφό μας και τον εαυτό μας, μπορούμε να αποφύγουμε την έκθεση στην πιθανότητα να βρεθούμε φορείς του ιού. Η ασφαλής σεξουαλική επαφή, η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η αποφυγή επικίνδυνων πειραματισμών είναι το κλειδί της προστασίας μας. Επιπόλαιες επιλογές και μη νηφάλιες στιγμές μπορεί συχνά να έχουν πολύ αρνητικές και μη αναστρέψιμες συνέπειες, γι’ αυτό είναι σημαντικό σε κάθε περίπτωση να διατηρούμε τον έλεγχο του εαυτού μας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο γίνονται συνεχείς προσπάθειες και έρευνες για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση του ιού, καθώς νέες διαγνώσεις προκύπτουν διαρκώς. Το θετικό είναι ότι ο αριθμός των ατόμων που λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία έχει αυξηθεί σημαντικά έχοντας ως αποτέλεσμα την μείωση κατά το ήμισυ των θανάτων λόγω της νόσου παγκοσμίως.

 

Για περισσότερες πληροφορίες: www.hivaids.gr & ΚΕΕΛΠΝΟ

Συμβουλευτική γραμμή για το AIDS: 210-7222222,

Δευτέρα – Παρασκευή 9:00-21:00

Πτυχιούχος Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με έφεση στην έκφραση μέσω του γραπτού λόγου. Έχει αρθρογραφήσει για ειδησεογραφικά, αλλά και πιο ψυχαγωγικά μέσα και για ποικιλία θεμάτων, από μουσική μέχρι πολιτική και πολιτισμό. Κατά καιρούς ασχολήθηκε με κριτικές δίσκων, συνεντεύξεις και αφιερώματα, ρεπορτάζ, αλλά και με το ραδιόφωνο. Λάτρης της ιστορίας, της ψυχολογίας, της hard rock μουσικής και μητέρα δύο παιδιών. Αγαπημένη απασχόληση η τέχνη της φωτογραφίας.